DEUR KOTÄLLA KOEPEL BREDA

Aan Burgemeester en wethouders en raadsleden gemeente Amersfoort en Leusden

AUTEUR: 
A.E.A.J. Graaff, woordvoerder AFVN-BvA, mede namens vier andere organisaties
DATUM: 
25 april 2019
BETREFT: 
-	Uw overweging de collectie Armando onder te brengen in kamp Amersfoort
-	Bezwaren tegen Armando en enige connectie met kamp Amersfoort 
-	Argumentatie en documentatie over Armando’s bewondering voor de SS
BIJLAGEN:
-	Persbericht ‘Socioloog Herman Vuijsje steunt bezwaren tegen Armando’
-	Armando - argumenten

Geachte burgemeesters en wethouders, wethouder Koser Kaya, geachte raad- en commissieleden,
Gisteren hadden we de gelegenheid om de slotbijeenkomst van de Stichting Herdenkingsstenen Amersfoort bij te wonen. Daar had ik het genoegen even met de burgemeester Bolsius en wethouder Tichelaar te kunnen spreken. Wij namen deel omdat een familielid van mij, de toen 27-jarige verzetsman Christiaan Graaff, geëerd is met een herdenkingssteen voor zijn woonhuis, Westerstraat 51, Amersfoort. Hij werd vermoord in Dachau door de SS in april 1945. Hij scheelde in leeftijd een week met mijn vader, die 50 km daarvandaan in een tuchthuis enkele dagen daarna werd bevrijd door de Amerikanen. Zij wisten echter niets van elkaars verblijf. Christaan Graaff en nog een andere oom van mij, plus famileleden en vrienden van andere antifascisten zoals ik, verbleven in het SS-kamp Amersfoort. Het gaat echter niet om mijn familiegeschiedenis, maar om kamp Amersfoort.
Graag willen wij u voorleggen onze diepgaade bezwaren tegen de koppeling van Nationaal Monument Kamp Amersfoort met de zeer omstreden schrijver/kunstenaar Armando. We hebben begrepen dat momenteel de gemeente Amersfoort overweegt om de collectie van kunstwerken van Armando eventueel onder te brengen in het kamp. We hebben onze uitvoerige en gedocumenteerde en beargumenteerde bezwaren – namelijk dat Armando een SS-bewonderaar was - voorgelegd aan het kamp en om een discussie met directie en bestuur gevraagd. De aanleiding was een voorgenomen eerbetoon aan Armando, zondag 14 april jongstleden. Hoewel de directie niet met ons wilde overleggen, is dit naar onze mening volkomen ongepaste eerbetoon afgelast. Vanwege Armando’s aangetoonde bewondering voor de SS, is enige connectie tussen hem en het SS-kamp Amersfoort, voor een aantal betrokkenen en nabestaanden van gevangenen van het kamp volkomen onverteerbaar. Naar onze mening bestaat er bovendien geen enkele noodzaak tot een dergelijke connectie.
Het is goed op dit punt in ons betoog te benadrukken 
-	Dat wij geen enkel oordeel of mening over Armando’s literaire werk of zijn beeldende kunst willen geven; het gaat in dit geval om een interviewboek dat hij schreef samen met Hans Sleutelaar en dat hij zelf in latere interviews aanduidde als ‘journalistiek werk’; we beoordelen het werk uitsluitend op die gronden en menen gekwalificeerd te zijn om een dergelijk oordeel te vellen – omdat schrijver dezes ruim 40 jaar journalist was (voor o.m. de Volkskrant, het NOS Journaal, Het Parool en de Londense Financial Times), en ook uitgever en lid van het bestuur van de Ned. Ver. v. Journalisten was.
-	Dat naar onze mening Armando beslist geen fascist, nazi, neofascist of neonazi was. Wel was hij – zoals wij menen helder aan te tonen – een onloochenbaar bewonderaar van de SS. Deze bewondering heeft hij ondanks hevige kritiek nooit gerelativeerd of herroepen.
Onze medestanders in deze zaak zijn:
•	Com. v. Waakzaamheid tegen Herlevend Fascisme,
•	AFA Fryslân
•	Com. Ned. Ereschulden
•	Com. Jeugdbond

Voor de goede orde hierbij onze uitgangspunten.
1.	In 1967 publiceerde Armando samen met Hans Sleutelaar het boek ‘De SS’ers’, dat voor ons onverteerbaar is wegens de honderden passages met racisme (zowel gericht tegen Joden als ‘negers’), puur antisemitisme, discriminatie in het algemeen en vooral: talloze Holocaust-ontkenningen. Daarnaast bevat het boek opmerkelijk en door ons weerlegde feitelijke fouten. De voornaamste en meest grievende daarvan is dat het grootste contingent buitenlanders in de SS afkomstig zou zijn geweest uit Nederland. Dat is echter Letland, dat met twee divisies 41.000 man opbracht, tegen Nederland ongeveer 25.000, verspreid over zeker drie divisies. 
2.	Wij menen uitdrukkelijk als antifascisten, leden van een organisatie die door verzetsmensen is opgericht, en als nabestaanden en familieleden van oorlogsslachtoffers en verzetsmensen, en als betrokkenen door familiebanden met de slachtoffers van kamp Amersfoort, en bovendien als leden van een organisatie die zich 20 jaar geleden zeer sterk heeft gemaakt voor het totstandkomen van de stichting Nationaal Kamp Amerfoort spreekrecht te bezitten in dit soort zaken. 
3.	Wij streven naar een zuivere en compromisloze afwijzende herdenking van de gruwelen van het nazisme en fascisme, ver van enige relativering of vergoelijking – en het boek ‘De SS’ers’ is één grote vergoelijking. (Een slechte tweede, en minstens even misleidend, is het verguisde boek ‘Grijs Verleden’ over WO-II, van dr Chr. Van der Heijden).
4.	Nederland was het enige nazibezette land waar tijdens WO-II openlijk tegen de Jodenvervolging geprotesteerd werd: door arbeiders en andere werknemers tijdens de Februaristaking (waar overigens ook Amersfoorters aan deelnamen), studenten die staakten in Delft en Leiden, zowel als door kerken, die Joden enorm veel hulp bij hun onderduik geholpen hebben. Dat staat naast de onloochenbare relatief grote deportate en moord op Nederlandse Joden en algemene collaboratie door ambtenaren, door de openbaar vervoersbedrijven en het bedrijfsleven.
5.	De SS is door de rechters in de processen van Neurenberg tot een ‘misdadige organisatie’ verklaard. Wij gaan niet mee in door sommige Duitse kringen geproageerde ‘verschil’ tussen de ‘Totenkopf-SS’ die de Shoas (Holocaust) in d ekampen uitvoerde, en de Waffen-SS – deze voerde bijv. Via de vier ‘Einsatzgruppen’ in O-Europa genocidale massamoorden door executies van ongeveer 200.000 Joden uit. Enkele verdere wandaden van de Waffen-SS waren de de massamoorden op burgers, inclusief hun bejaarden en kinderen, via executies in dorpen zoals Oradour (Frankrijk) en Lidice (Tsjechoslowakije), evenals de honderden totaal misdadige executies in Nederland, plus de moordaanslagen zoals de ruim 50 tijdens de zg. ‘Aktion Silbertanne’, waarbij voorasanstande maar anti-nazistische Nederland als represaille werden vermoord. De schrijver A.M. de Jong in Blaricum is voor u de meest nabije; hij werd op de drempel van zijn voordeur als een hond neergeschoten door enkele Nederlandse SS’ers. Daarnaast kent u waarschijnlijk details van de martelingen en moordpartijen in het kamp Amersfoort, dat onder beheer van de Waffen-SS stond.
6.	Alle geïnterviewde SS’ers betogen in hun gehele interviews – zoals overigens vrij logisch lijkt bij een dergelijke totaal kritiekloze aanpak - doorlopend dat zij ofwel niets wisten van de massamoorden of de genocide, ofwel er nooit deel aan hadden, en in het algemeen dat zij geen enkele oorlogsmisdaad begaan hebben. In de teksten houden de geïnterviewde SS’ers allen vast aan hun positieve opvattingen over de SS, het nazisme en facsisme. 
7.	De auteurs hebben in hun boek ook geen enkele uitlating of bewering geverifieerd. Ook bij de vijf latere drukken volgde geen enkele afstandname, rechtzetting, relativering, correctie of herroeping door de auteurs tot en met de laatste, zesde editie van 2012.
8.	De waarheidsgetrouwheid van de uitlatingen van de geïnterviewde SS’ers is betwijfelbaar omdat deze niet is vast te stellen, aangezien de SS’ers anoniem aan het boek hebben meegewerkt. Er was en is (door waarschijnlijk hun dood) geen verificatie meer mogelijk van hun uitlatingen. De auteurs hebben nergens in hun boek verwezen naar andere studies die ten tijde van het verschijnen, 1967, beschikbaar waren. Zoals bijv. ‘Der SS-Staat’van Eugen Kogon, reeds verschenen in 1946, dat 47 drukken in het Duits beleefde en bovendien drie drukken in het Nederlands. Ook vermelden zij geen enkele reden waarom zij de verklaringen van de geïnterviewden niet hebben vergeleken met de bestaande gegevens, zoals o.m. uit de grote dossiers van de Nederlandse ‘bijzondere rechtspleging’ van de acht jaar na de oorlog.
U zult hieronder in de bijlagen uitvoerige gedocumenteerde argumenten aantreffen (bijna 7.000 woorden) waarom Armando zichzelf naar onze mening heeft gediskwalificeerd van een koppeling met het kamp. SS’ers worden in Nederland beschouwd als zeer ernstige verraders, collaborateurs en oorlogmisdadigers. (Dat laat onverlet dat er in individuele gevallen, die overigens aan ons bekend zijn, er zeker SS’ers zijn geweest die hulp hebben geboden aan bedreigde Nederlanders). Maar het in dienst treden van een vreemde krijgsmacht (die bovendien je eigen land agressief en totaal wederrechtelijke heeft veroverd en met terreur onderworpen) leidt automatisch tot het verlies van Nederlanderschap. Vrijwel alle geïntervierwde SS’ers waren na de oorlog veroordeeld en gedetineerd. Daarom is geen afstand van hen nemen is zeer problematisch, en dient uitvoerig gemotiveerd te worden. Op deze wijze zoals Armandso deed met hen samenwerken is onacceptabel voor wie een rol wil spelen in een kamp als Amersfoort.
Dit boek verscheen voor het eerst in 1967, toen het al meteen flinke bezwaren opriep en veel ophef veroorzaakte. Door enkele medestanders werden wij er de afgelopen weken op attent gemaakt, dat het boek opgedragen is aan ene 'Dick'. Wij wisten niet wie dat was. Dit blijkt nu een neef van Armando te zijn, een Nederlander die in de SS gezeten had. Het is ons niet bekend wat hij daar exact gedaan heeft of in welke eenheid hij diende, noch is zijn achternaam aan ons bekend. Het opdragen van een boek is een eerbetoon, en in dit geval aan een SS’er. Naar onze mening is dat louter provocatief gedaan en ontbreekt daarvoor elke noodzaak: het boek had ook kunnen verschijnen zonder dit eerbetoon, aangezien toch pas jaren later naar boven kwam wie deze ‘Dick’ was geweest.
U begrijpt waarschijnlijk wel de implicatie van dit feit. Ik som even voor u onze positie op: het gaat om een boek van de hand van Armando en zijn co-auteur Hans Sleutelaar:
•	met een honderdtal antisemitische passages, waarvan wij u en uw bestuur een aantal voorbeelden met vindplaatsen gestuurd hebben,
•	met ongeveer veertig Holocaust-ontkenningen of -relativeringen,
•	met tientallen racistische passages die niet alleen op Joden, maar ook op 'negers' slaan, aangezien deze daarin ook expliciet genoemd worden,
•	met een aantal pertinente onwaarheden, zoals de cruciale fout als zouden de Nederlanders het grootste contingent Waffen-SS'ers geleverd hebben - maar dat waren de Letten, met 41.000 man tegen de Nederlanders 25.000 man, maar ook Hitler in Mein Kampf nergens zou vermelden dat hij de Joden wilde vernietigen (wij bezitten de wetenschappelijke Duitse editie, die een uitgebreide index bezit die o.m. verwijst naar alle passages waarin Hitler dat wél doet),
•	met fouten die ondanks vijf herdrukken niet gecorrigeerd werden, terwijl de auteurs hebben geweigerd ooit - ik herhaal ooit, dus in de gehele periode van verschijning van 1967 tot en met 2012, oftewel ruim 50 jaar lang - ook maar enige afstand te nemen van de grievende, beledigende of smadelijke en racistische passages,
•	met een schutbladcitaat van toenmalig kanselier Konrad Adenauer van de toenmalige Duitse Bondsrepubliek uit 1953, die de Waffen-SS onterecht in het algemeen tracht te desavoueren, en in datzelfde citaat tracht te ontkennen dat er ooit een W-SS'er bij het executeren van Joden betrokken zou zijn geweest - terwijl een SS’er nota bene in het boek zelf in ieder geval één voorbeeld noemt van een dergelijke executie,
•	en zoals nu blijkt, óók nog opgedragen aan een SS-er.
    Daar dient nog bij vermeld te worden dat Adenauer enkele jaren later de opmerking maakte als zou het Duitse volk meer onder de oorlog geleden hebben dan het Joodse… 
Ik verwijs voor alle zekerheid naar de essaybundel 'Niemand war dabei und keiner hat's gewusst' van professor Jörg Wollenberg (red., 1988). Deze toont aan – voor zover dat voor weldenkende mensen nodig is – dat letterlijk vele miljoenen Duitsers tussen 1933 en 1945 op de hoogte waren van plannen voor en de uitvoering van de Shoah (Holocaust). Ik wijs ook nog op het simpele feit dat er in Nazi-Duitsland (Gross-Deutschland anno 1942, dus incl. Oostenrijk, Luxemburg, de Elzas, delen van Tsjechië zg. ‘Böhmen und Mähren’, Memelland, Danzig, West-Polen) bijna 1600 concentratiekampen waren, alle nevenkampen meegeteld. Dit betekent dat elke plaats ter grootte van Bussum (30.000 inw.) of groter, wel een kamp had en dat het bestaan van de kampen vanaf 1933, toen Dachau en de Moorkampen opgericht werden als eerste, een alledaags feit van de nazi-werkelijkheid was. Ook kon elke Duitser die dat wilde zelf concluderen dat het deporteren van zieke, oude mensen maar ook van zuigelingen, kleuters en kinderen naar zg. 'werkkampen' in het ‘Oosten’ nooit tot doel kon hebben deze mensen in te zetten als arbeidskracht. Het is ook glashelder dat een groot deel van de Duitse, Oostenrijkse of Poolse bevolking deze feiten het liefst níet onder ogen zag. 
Wij concluderen kortom dat de twee auteurs, maar van hen Armando vooral gezien zijn familierelatie met zijn SS-neef Dick, bewonderaren waren van de SS. Het gaat in dat geval niet aan, één van hen te eren op een plaats waar de SS zijn wandaden kon plegen, aangezien deze plaats vooral bezocht wordt door mensen die ofwel hebben geleden onder de SS (en het nazisme of fascisme), ofwel door mensen van wie familie of vrienden dat lot moest ondergaan. De afkeer van het kamp van de SS, het nazisme en het fascisme moet steeds overduidelijk en maximaal zijn.
In het ideale geval zou elke medewerker van het kamp van nature een maximale afkeer van de SS, het nazisme en fascisme en ook het daarin impliciet besloten kapitalistische militarisme moeten hebben, dat tracht mensen te reduceren tot kazerneslaven, kanonnenvoer, en dat elk basaal mensenrecht, of zo u wilt, natuurrecht, ontkent.
Wij hebben een half jaar terug al bij de directeur van het kamp, mevrouw Meershoek, geprotesteerd tegen het eren van Armando, dat toen al begon, vanwege zijn dood. Zij heeft toen aan ons laten weten dat Armando een grote afkeer van de oorlog had, en dan zeker ook van de rol van de nazi's daarin had. Zij heeft ons daarvan echter geen enkel voorbeeld overlegd, dus in het geheel niets, en dus niets dat onze argumenten of documentatie weerlegt, ontzenuwt of tegenspreekt of zelfs maar relativeert. Zij heeft alleen gesteld dat dit haar overtuiging is. Het lijkt op dit punt in de discussie duidelijk dat zij zich ernstig vergist. Wij hebben ook niet kunnen vaststellen dat mevrouw Meershoek het boek ‘De SS’ers’ heeft gelezen. Dat zou zij qq hebben moeten doen.
In het licht van de uitvoerige argumentatie en documentatie die wij u voorleggen, compleet met citaten, paginanummers en boektitels willen we u verzoeken te besluiten dat de collectie van Armando niet thuishoort in het Kamp Amersfoort. Deze man is tot zijn dood een SS-bewonderaar gebleven. Bovendien heeft de gemeente Amersfoort deze omstreden, provocatieve en manipulatieve auteur en kunstenaar al ruim voldoende beloond. Ik ben zelf redelijk thuis in de kunstgeschiedenis en ben o.m. auteur van een boek over Rembrandt. Deze heeft - geheel terecht - een eigen museum, net als Frans Hals – zij overstegen n.m.m. hun eigen persona en beperkingen. Maar Armando… hij valt naar onze mening niet in deze categorie en is niet algemeen bewonderd, algemeen geliefd en geëerd of vooral: onomstreden, welke andere kwaliteiten hij ook moge hebben gehad.
Zoals ds Slomp te Leusden, zelf onderduiker en zoon van één van de grootste verzetsmensen uit WO-II, en één van de betrokkenen bij de oprichting van het onderduikmonument in kamp Amersfoort, enkele maanden terug over Armando en het kamp tegen mij zei: ‘Bij twijfel niet inhalen.’    
Wij zijn gaarne bereid onze bezwaren toe te lichten.

Mede namens genoemde organisaties, in afwachting van uw reactie,
Hoogachtend,
A.E.A.J. Graaff, 
woordvoerder AFVN-Bond van Antifascisten